Wielu pacjentów przychodzących do naszego gabinetu w Katowicach na rehabilitację kręgosłupa spodziewa się, że powiedzą „mam ból lędźwi”, po czym połażą się na kozetkę i od razu przejdziemy do działania. Tymczasem najważniejszą częścią pierwszej wizyty jest diagnostyka bólu lędźwi. To ona pozwala odpowiedzieć na pytanie, dlaczego boli i jakie postępowanie będzie miało największą szansę powodzenia.
Wywiad, czyli najważniejszy element diagnostyki bólu lędźwi
Wiele osób nie docenia siły wywiadu. Odpowiednio zadane pytania mogą dostarczyć kluczowych informacji, które będą wpływały na dalsze postępowanie diagnostyczne i lecznicze. Dla przykładu:
- informacja, że lędźwie bolą rano wychodząc z łóżka lub po dłuższym siedzeniu, które da się rozchodzić w kilka minut, może sugerować, iż problemem pacjenta jest dyskopatia;
- jeśli pacjent ma około 60 lat i powie, że czuje ból lędźwi, ale przede wszystkim odczuwa niemiłe uczucie i osłabienie nóg podczas dłuższego stania lub chodzenia i musi sobie usiąść, bo wtedy wszystko przechodzi, to możemy podejrzewać stenozę;
- gdy podczas wywiadu pacjent zgłosi ból lędźwi podczas schylania się, a jeszcze większy w momencie prostowania się i musi wtedy wesprzeć się rękami na udach, a także ból podczas szybszych ruchów tułowiem, czy zmiany pozycji w łóżku – może to sugerować kręgozmyk.
Te przykłady jednoznacznie pokazują, jak ważny jest wywiad. Te kilka minut rozmowy zawęża możliwości co do źródła dolegliwości i później, zamiast robić 50 testów diagnostycznych, wystarczy na przykład dziesięć, by określić, co powoduje problem pacjenta.
Badania obrazowe
W wielu sytuacjach badania obrazowe nie są obowiązkowe. Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do tego, do czego zostaliśmy przyzwyczajeni – badania obrazowe jedynie UZUPEŁNIAJĄ diagnostykę. Tym bardziej, że wiele niedoskonałości ciała człowieka nie powoduje żadnego bólu. Niektóre kręgozmyki nie powodują bólu. Często zmiany zwyrodnieniowe dysku są bezbolesne. Zdarza się, że niespojony łuk jest bezobjawowy. Kluczem jest więc nie tyle znalezienie czegoś na siłę w badaniu obrazowym, a zestawienie objawów pacjenta z ewentualnym badaniem obrazowym.
Wyobraź sobie, że samochód nie chce odpalić. Mechanik zauważa pęknięte lusterko, zużyte wycieraczki i lekko zarysowany zderzak. Czy zacznie od ich wymiany? Oczywiście nie, bo żaden z tych elementów nie odpowiada za problem z uruchomieniem silnika.
Z badaniami obrazowymi jest podobnie. Rezonans czy tomografia mogą pokazać wiele zmian, które istnieją od lat i nie powodują żadnych objawów. Rolą fizjoterapeuty jest ocena, czy to, co widać na badaniu, rzeczywiście tłumaczy dolegliwości zgłaszane przez pacjenta.
Testy diagnostyczne u fizjoterapeuty
Diagnostyka bólu lędźwi w gabinecie fizjoterapii Got Ur Back w Katowicach jest traktowana bardzo skrupulatnie, dlatego poza wywiadem wykorzystujemy też szereg testów diagnostycznych. Jak napisaliśmy wcześniej, wywiad pozwala nam zawęzić możliwości odnośnie potencjalnego źródła bólu pacjenta. Dzięki temu nie musimy testować każdej przypadłości, ale wykonujemy testy względem 2-3 najbardziej prawdopodobnych przypadłości, które pasują do objawów opisywanych przez pacjenta.
I tak, żeby sprawdzić, czy pacjent ma dolegliwości np. przez:
- rwę kulszową – wykonujemy m.in. test Lasequa, test cięciwy łuku;
- kręgozmyk – wykorzystamy np. Lumbar Rocking Test, Passive Lumbar Extension test;
- zaburzenie funkcji stawu krzyżowo-biodrowego – stosujemy np. test Gunslena, test pchnięcia uda;
- staw biodrowy, który rzutuje na lędźwie – użyjemy m.in. test Patricka, FADDIR test.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?
Dlaczego diagnostyka bólu lędźwi jest tak ważna?
Precyzyjne określenie przyczyny bólu umożliwia lepsze dopasowanie terapii do potrzeb danego pacjenta:
- jeśli problemem jest kręgozmyk, skupimy się głównie na ćwiczeniach stabilizacyjnych;
- przy stenozie, jako głównym powodzie dolegliwości, zastosujemy tzw. ćwiczenia zgięciowe;
- jeżeli ból lędźwi pacjenta wynika ze słabej ruchomości kręgosłupa lub biodra, to w pierwszej kolejności zastosujemy terapię manualna.
Dokładna diagnostyka bólu lędźwi dodatkowo wpływa na bezpieczeństwo terapii. Niestety zdarza się czasem, że ból lędźwi towarzyszy poważnym chorobom. Odpowiednie zbadanie pacjenta zwiększa szansę, że zostanie to wychwycone na wczesnym etapie.
FAQ - najczęstsze pytania pacjentów o
Czy fizjoterapeuta może zdiagnozować przyczynę bólu lędźwi?
Tak. Fizjoterapeuta jest przygotowany do przeprowadzenia szczegółowego wywiadu oraz badania funkcjonalnego, które pomagają określić najbardziej prawdopodobną przyczynę bólu. W razie potrzeby może również wskazać, kiedy konieczna jest konsultacja z lekarzem lub wykonanie dodatkowych badań.
Czy na pierwszą wizytę muszę mieć rezonans magnetyczny?
Nie. W większości przypadków badania obrazowe nie są konieczne przed pierwszą wizytą. Najważniejsze są dokładny wywiad i badanie funkcjonalne. Jeśli fizjoterapeuta uzna, że rezonans, tomografia lub RTG są potrzebne, poinformuje o tym podczas diagnostyki.
Zobacz też nasz wpis o badaniach obrazowych przy bólu lędźwi.
Jak wygląda badanie bólu lędźwi u fizjoterapeuty?
Pierwsza wizyta zazwyczaj rozpoczyna się od szczegółowej rozmowy dotyczącej objawów, ich początku oraz czynników, które nasilają lub zmniejszają ból. Następnie fizjoterapeuta przeprowadza badanie funkcjonalne oraz wykonuje odpowiednio dobrane testy diagnostyczne. Na końcu omawia wyniki i proponuje plan dalszego postępowania.
Kiedy z bólem lędźwi należy pilnie zgłosić się do lekarza?
Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają sytuacje, gdy bólowi towarzyszą tzw. czerwone flagi, takie jak nagłe osłabienie siły mięśniowej, problemy z kontrolą oddawania moczu lub stolca, zaburzenia czucia w okolicy krocza, wysoka gorączka, silny ból po urazie lub szybko pogarszający się stan ogólny. W takich przypadkach nie należy zwlekać z uzyskaniem pomocy medycznej.
Autor:
dr Mateusz Pawlukiewicz – fizjoterapeuta z ponad 10-letnim doświadczeniem klinicznym, specjalizujący się w problemach ortopedycznych, szczególnie w leczeniu bólu kręgosłupa. Pracuje z pacjentami w gabinecie Got Ur Back w centrum Katowic (ul. Słowackiego 51/4).
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?