Większość bólów pleców wynika z typowych problemów ortopedycznych, czy neurologicznych – przeciążeń, dyskopatii lub zwyrodnień. Czasem jednak źródło dolegliwości zlokalizowane jest zupełnie gdzie indziej. Jeden z nieoczywistych powodów bólu kręgosłupa kryje się w układzie żylnym miednicy. Niewydolność żylna miednicy może powodować ból, który bardzo przypomina dolegliwości pochodzące z kręgosłupa. W tym tekście nasz fizjoterapeuta z Katowic wyjaśnia, jak to możliwe i kiedy warto brać pod uwagę przyczynę naczyniową.
Czym jest niewydolność żylna miednicy?
Niewydolność żylna miednicy to stan, w którym krew nie odpływa prawidłowo z żył znajdujących się w miednicy. Zastawki nie działają tak, jak powinny, a poszerzone naczynia ulegają nadmiernemu wypełnieniu:
u kobiet najczęściej dotyczy to żył jajnikowych i splotów żylnych w miednicy.
u mężczyzn niewydolność może wiązać się m.in. z żylakami powrózka nasiennego.
Do powstawania dolegliwości przyczyniają się m.in. ciąże, długotrwała praca siedząca/stojąca, otyłość, wrodzona skłonność do niewydolności żylnej lub współistniejące żylaki nóg.
Klasycznie kojarzy się ją z przewlekłym bólem miednicy, ale u części osób ból może rzutować także do krzyża, dolnego odcinka kręgosłupa, pośladków czy pachwin – i tu zaczyna się „zabawa diagnostyczna”.
Jak niewydolność żylna miednicy może dawać ból kręgosłupa?
W uproszczeniu: poszerzone, przepełnione żyły w miednicy „ciągną” za otaczające je tkanki – powięź, więzadła, narządy miednicy. Jest to aspekt czysto mechaniczny, a trzeba jeszcze pamiętać o tym, że takie „pociąganie” może drażnić nerwy, które docierają do tych tkanek. Dodatkowo, zwiększone ciśnienie i stan zapalny w tych strukturach mogą powodować:
tępy, rozpierający ból w podbrzuszu i miednicy;
uczucie „ciągnięcia” lub ciężkości w okolicy krzyża i lędźwi;
promieniowanie bólu do bioder, pachwin, pośladków, czasem wewnętrznej strony ud.
Dla pacjenta odczucia mogą być bardzo podobne do tych przy dyskopatii czy przeciążeniu więzadeł kręgosłupa. Dlatego część osób trafia najpierw do ortopedy lub fizjoterapeuty z diagnozą „ból kręgosłupa”, a dopiero później ktoś wpada na trop niewydolności żylnej miednicy.
Jakie objawy mogą sugerować problem z układem naczyniowym miednicy?
Typowe dla kobiet
ból i uczucie ciężkości w miednicy, krzyżu lub podbrzuszu;
nasilenie dolegliwości po długim staniu/siedzeniu;
zaostrzenia przed miesiączką lub w jej trakcie;
ból obszaru miednicy po współżyciu;
widoczne żylaki okolic intymnych, krocza lub wewnętrznej strony ud.
Typowe dla mężczyzn
- dyskomfort lub uczucie ciężkości w mosznie i pachwinie;
- stwierdzone żylaki powrózka nasiennego.
Inne objawy
- ból nie zmienia się znacząco przy ruchach kręgosłupa;
- dolegliwości zmniejszają się w pozycji leżącej;
- mogący pojawiać się ból po wysiłku (jakimkolwiek, bo chodzi o wzrost ciśnienia krwi);
- brak klasycznych objawów dyskopatii (np. ostrego bólu przy pochylaniu czy promieniowania typowego dla rwy).
Wiele objawów nie jest w pełni specyficznych, ale jeśli bólowi pleców towarzyszy taki „profil naczyniowy” – warto pomyśleć nie tylko o kręgosłupie.
Jak odróżnić niewydolność żylną miednicy od typowego bólu kręgosłupa?
Żeby było jasne: samodzielnie w domu tego nie rozróżnisz. Ale często już na etapie wywiadu da się podejrzewać, że „coś tu nie gra”.
Co bardziej pasuje typowych problemów kręgosłupa?
- ból zależny głównie od ruchu kręgosłupa;
- możliwość wywołania i zniesienia bólu „tu i teraz” konkretnymi pozycjami;
- ból kręgosłupa nasila się po przeciążeniu lub występuje po długotrwałym spoczynku;
- dodatnie testy prowokacyjne w badaniu u fizjoterapeuty.
Co bardziej pasuje do niewydolności żylnej?
- ból jest tępy, ciągnący, często trudny do dokładnego zlokalizowania;
- dominuje uczucie ciężkości, rozpierania w miednicy / krzyżu;
- poprawa po leżeniu z uniesionymi nogami.
Oczywiście zdarza się, że pacjent ma i problem mechaniczny kręgosłupa, i niewydolność żylną miednicy jednocześnie – wtedy diagnostyka i terapia wymaga współpracy kilku specjalistów.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?
Jak zdiagnozować niewydolność żylną miednicy?
Jeśli na podstawie wywiadu i badania występuje podejrzenie niewydolności żylnej miednicy, fizjoterapeuta powinien odesłać pacjenta do odpowiedniego lekarza (najczęściej flebologa, chirurga naczyniowego lub ginekologa/urologa).
Jeśli chodzi o badania, to zależności od sytuacji stosuje się m.in.:
USG Doppler żył miednicy (przezbrzuszne, przezpochwowe u kobiet lub przezodbytnicze u mężczyzn);
USG Doppler żył kończyn dolnych;
flebografię (badanie kontrastowe żył miednicy – „złoty standard” w planowaniu zabiegów);
czasem rezonans magnetyczny (MR) miednicy / jamy brzusznej;
badania krwi i dodatkową diagnostykę przy podejrzeniu zakrzepicy czy zespołów uciskowych (np. zespół pozanerkowy, May-Thurnera).
Z punktu widzenia fizjoterapeuty ważne jest, by nie „ciągnąć” pacjenta w nieskończoność samą terapią manualną, jeśli objawy i wywiad sugerują możliwy problem naczyniowy.
Jak leczyć niewydolność żylną miednicy?
Główne leczenie niewydolności żylnej miednicy leży po stronie medycyny naczyniowej, a nie fizjoterapii. W zależności od przyczyny, zaawansowania i objawów rozważa się m.in.:
modyfikację stylu życia (redukcja masy ciała, więcej ruchu, unikanie długotrwałego stania/siedzenia);
farmakoterapię (o tym decyduje lekarz);
kompresjoterapię (pończochy uciskowe, specjalne wyroby na okolice intymne);
zabiegi wewnątrznaczyniowe – np. embolizację niewydolnych żył jajnikowych / miednicy;
rzadziej klasyczne zabiegi chirurgiczne.
Fizjoterapia nie jest w stanie usunąć niewydolnych żył – może natomiast:
pomóc odróżnić ból typowo kręgosłupowy od bólu o możliwym podłożu naczyniowym;
pracować z wtórnymi przeciążeniami mięśni, stawów kręgosłupa, powięzi;
poprawiać pracę pompy mięśniowej kończyn dolnych (co wspiera odpływ żylny);
uzupełniać leczenie prowadzone przez flebologa.
Rehabilitacja w Katowicach – jak pracujemy w Got Ur Back?
W gabinecie Got Ur Back w Katowicach na pierwszym miejscu stawiamy diagnostykę funkcjonalną. Przy bólu kręgosłupa lędźwiowego zawsze zadajemy sobie pytanie:
„Czy wszystko wskazuje na typowy problem mechaniczny kręgosłupa, czy coś w obrazie objawów budzi wątpliwości?”
Jeśli wywiad i badanie sugerują raczej dyskopatię, kręgozmyk, stenozę, przeciążenia mięśniowe, prowadzimy standardową fizjoterapię kręgosłupa – terapię manualną + trening medyczny.
Jeśli jednak w obrazie pojawiają się elementy typowe dla niewydolności żylnej miednicy (opisane wyżej), to:
informujemy pacjenta o możliwej naczyniowej przyczynie objawów;
sugerujemy konsultację u odpowiedniego specjalisty (np. flebologa);
w razie potrzeby dostosowujemy fizjoterapię tak, by nie przeciążać układu żylnego (np. mniejszy nacisk na ćwiczenia w długotrwałym staniu, większy na pozycje odciążające, pracę oddechową, ćwiczenia w leżeniu).
Docelowo naszym zadaniem jest:
zająć się kręgosłupem (jeżeli faktycznie wymaga fizjoterapii);
nie przegapić chorób, które fizjoterapią się nie leczą, tak jak niewydolność żylna miednicy, czy poważne choroby internistyczne.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?
FAQ - niewydolność żylna miednicy a ból kręgosłupa
Czy niewydolność żylna miednicy może powodować ból kręgosłupa lędźwiowego?
Tak. U części osób niewydolność żylna miednicy – szczególnie przy poszerzonych żyłach jajnikowych lub żyłach w obrębie powrózka nasiennego – może dawać ból rzutowany do krzyża, lędźwi, pośladków czy pachwin. Jest to raczej tępy, ciągnący ból z uczuciem ciężkości.
Jakie badania wykonać przy podejrzeniu niewydolności żylnej miednicy?
Najczęściej stosuje się:
USG Doppler żył miednicy (przezpochwowe/ przezodbytnicze / przezbrzuszne);
USG Doppler żył kończyn dolnych;
flebografię żył miednicy;
czasem rezonans (MR) miednicy lub jamy brzusznej.
O wyborze badań decyduje lekarz – zwykle flebolog, chirurg naczyniowy lub radiolog interwencyjny.
Czy fizjoterapia może pomóc przy niewydolności żylnej miednicy?
Fizjoterapia nie leczy przyczyny, czyli niewydolnych żył, ale może:
pomóc wykryć, że ból pleców może mieć tło naczyniowe i skierować Cię do odpowiedniego lekarza;
pracować z wtórnymi przeciążeniami mięśniowo-stawowymi (kręgosłup, biodra, miednica);
poprawić krążenie żylne poprzez odpowiednio dobrany ruch i ćwiczenia pompy mięśniowej;
pomóc dobrać aktywność fizyczną bez nadmiernego przeciążania układu żylnego.
Najważniejsze jest to, by fizjoterapeuta nie „leczył na siłę” kręgosłupa, jeśli objawy sugerują konieczność diagnostyki naczyniowej.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?
Więcej o chorobach naczyń możesz przeczytać na blogu Kliniki Flebologii.
Zobacz też: