Wypadnięty dysk (potoczna nazwa dla zaawansowanej dyskopatii) to częsta przyczyna bólu kręgosłupa, drętwienia kończyn i ograniczenia sprawności. Choć brzmi poważnie, w wielu przypadkach można uniknąć operacji. Sprawdź, jak fizjoterapia pomaga w leczeniu dyskopatii i kiedy warto z niej skorzystać.
Wypadnięty dysk - objawy
Objawy uszkodzonego dysku są różne, a wszystko zależy od stopnia jego uszkodzenia, umiejscowienia tego uszkodzenia, czy samej reakcji organizmu. Tak więc przy małej dyskopatii, pacjent głównie będzie zgłaszał:
- ból w plecach,
- sztywność poranną lub po zasiedzeniu się, którą dość szybko da się rozchodzić.
W trochę bardziej „zaawansowanych” przypadkach pojawia się:
- promieniowanie bólu,
- uczucie drętwienia lub mrowienia,
- zaburzenie czucia przy dotyku skóry.
Jeśli mówimy o dyskopatii szyjnej, to powyższe dolegliwości będą dotyczyły raczej obręczy barkowej i kończyny górnej. W przypadku dyskopatii w odcinku piersiowym, powyższe objawy będą związane z obszarem pleców i klatki piersiowej. Zaś przy dyskopatii w kręgosłupie lędźwiowym, objawy te mogą dotyczyć okolicy podbrzusza, pośladków i całej nogi.
W najbardziej poważnych stadiach, które wymagają pilnej konsultacji z neurochirurgiem, zauważa się:
- osłabienie siły mięśniowej (np. utrata władzy w nodze podczas chodzenia i utykanie);
- zaburzenie pracy zwieraczy (bezwiedne popuszczanie);
- zaburzenie czucia w obszarze krocza (w tym brak erekcji u mężczyzn).
Czym jednak jest wypadnięty dysk? By to zrozumieć, przejdźmy najpierw przez podstawy anatomii.
Budowa krążka międzykręgowego
Dysk jest strukturą, która pełni kilka zadań. Krążek międzykręgowy łączy sąsiadujące kręgi, jednocześnie zapewniając im ruchomość. Jednak w głównej mierze dysk zapewnia kręgosłupowi amortyzację. Wszystkie te zadania wynikają z jego budowy:
- pierścień włóknisty – znajduje się na obwodzie dysku. Ma budowę warstwową, o włóknach przebiegających skośnie i krzyżowo. Taka budowa gwarantuje dużą wytrzymałość;
- jądro miażdżyste – znajduje się wewnątrz pierścienia włóknistego. Jest to kulista struktura o galaretowatej budowie. To ono jest w największym stopniu związane za amortyzację kręgosłupa (odkształca się pod obciążeniem). Drobne elementy znajdujące się w jądrze odpowiadają niejako za dobrostan samego dysku.
Czym jest "wypadnięty dysk"?
Krążki międzykręgowe mogą ulegać różnym stopniom uszkodzenia, z których każdy wymaga
indywidualnego podejścia terapeutycznego:
I* – bulging – uwypuklenie dysku. W tym stopniu nie dochodzi jeszcze do (wyraźnego) uszkodzenia ściany krążka międzykręgowego, czyli pierścienia włóknistego.
II* – protruzja – dochodzi do uszkodzenia wewnętrznych włókien pierścienia. Przestrzeń, która została stworzona z tego uszkodzenia, zostaje wypełniona przez jądro miażdżyste.
Bardzo ważne jest to, że tylko zewnętrzna część pierścienia włóknistego jest unerwiona. Sprawia to, że małe protruzje raczej nie powinny boleć. Na I i II etapie nie ma jeszcze mowy o tym tzw. wypadnięciu dysku.
III* – ekstruzja – ma dwie postaci, jednak uogólniając, dochodzi tu do uszkodzenia pierścienia i jądro miażdżyste zaczyna wydostawać się na zewnątrz.
IV* – sekwestracja – stan, w którym doszło do odłączenia fragmentu jądra miażdżystego, które się wylało poza pierścień, od tego, które jeszcze jest wewnątrz pierścienia.
Jak widać z powyższego podziału – nie istnieje coś takiego, jak wypadnięcie dysku, a co najwyżej wylanie się jądra miażdżystego poza pierścień włóknisty. Z tego też powodu nie da się „wstawić” dysku na swoje miejsce. Można natomiast doprowadzić do jego regeneracji. Więcej o tym przeczytasz w artykule Czy kręgosłup się regeneruje?
Kiedy leczenie zachowawcze u fizjoterapeuty wystarcza?
Wypadnięty dysk nie zawsze wymaga operacji. Jeśli nie występuje trwały niedowład, poważne zaburzenia czucia, czy objawy ogona końskiego, leczenie zachowawcze – czyli fizjoterapia, edukacja pacjenta i ruch – może całkowicie wystarczyć.
Co ciekawe, nawet sekwestracja nie zawsze wymaga interwencji chirurgicznej. Często po kilku miesiącach fragment dysku zostaje wchłonięty przez organizm, a objawy ustępują. Kluczem jest jednak współpraca pacjent-fizjoterapeuta-chirurg.
W badaniach naukowych można znaleźć następujące szanse procentowe na wygojenie dysku:
- bulging – ma 13% szans na samoistne wygojenie. Wiemy jednak, że bulging raczej nie powoduje bólu i odpowiednie dbanie o kręgosłup powinno sprawić, że nic więcej z jego obecności nie będzie wynikało;
- protruzja – 41% szans na wyleczenie w sposób zachowawczy;
- ekstruzja – 70% na wygojenie w przeciągu roku;
- sekwestracja – 96% na wygojenie bez konieczności operacji.
Jak wygląda fizjoterapia przy wypadniętym dysku?
W naszym gabinecie Got Ur Back w Katowicach fizjoterapia przy wypadnięciu dysku zaczyna się od dokładnej diagnostyki funkcjonalnej. Oceniamy poziom zaawansowania problemu, sprawdzamy reakcję na badanie neurologiczne, testy nerwowe oraz pozycje odciążające.
Najczęstsze elementy terapii to:
terapia manualna kręgosłupa i tkanek miękkich;
techniki neuromobilizacji (odżywienie korzeni nerwowych);
trening medyczny i ćwiczenia wzmacniające oraz stabilizujące;
edukacja: nauka pozycji bezpiecznych dla kręgosłupa i jak dbać o kręgosłup na co dzień.
Fizjoterapia nie jest jedynym ważnym elementem leczenia wypadniętego dysku. Sprawdź jeszcze nasz artykuł 5 rzeczy wpływających na skuteczne leczenie dyskopatii.
Co dalej? Jak uniknąć nawrotu bólu?
Dyskopatia ma charakter nawrotowy – zwłaszcza jeśli nie zmienimy przyczyn, które doprowadziły do problemu. Dlatego po zakończeniu intensywnej terapii proponujemy:
edukację (ergonomia, zdrowe nawyki);
indywidualny plan ćwiczeń domowych;
trening medyczny (czyli kontynuację fizjoterapii w ruchu);
konsultacje kontrolne.
FAQ - najczęstsze pytania pacjentów
A co z rezonansem? Czy potrzebuję MRI?
Wbrew powszechnemu przekonaniu, rezonans magnetyczny nie zawsze jest konieczny na początku leczenia. Czasem zdjęcia pokazują „ciężką dyskopatię”, a pacjent czuje się dobrze – lub odwrotnie. Fizjoterapeuta, analizując objawy i testy kliniczne, potrafi określić, czy obrazowanie jest niezbędne. W razie potrzeby pokierujemy Cię do odpowiedniego lekarza. Więcej o badaniach obrazowych przeczytasz we wpisie Jakie badania przy bólu lędźwi?
Czy mogę ćwiczyć z wypadniętym dyskiem?
Tak – ale tylko po odpowiedniej ocenie i dobraniu ćwiczeń przez fizjoterapeutę. Nie każde ćwiczenie będzie bezpieczne w ostrym stanie. Przeczytaj też nasz wpis Czy można ćwiczyć z bólem lędźwi?
Ile trwa leczenie dyskopatii?
Wszystko zależy o stopnia uszkodzenia dysku i od tego, czy tylko chcesz pozbyć się bólu, czy wyleczyć dysk. Krążek międzykręgowy potrzebuje 4-12 tygodni (w niektórych przypadkach nawet rok) na przebudowę.
Czy operacja wypadniętego dysku jest konieczna?
Tę decyzję podejmujesz wraz z chirurgiem. Choć 5-10% operacji odbywa się zbyt wcześnie, to jeśli objawy pacjenta i badanie neurologiczne ewidentnie wskazują na POWAŻNE zaburzenia neurologiczne, a jednocześnie istnieje wysokie ryzyko dożywotniego uszkodzenia nerwu, wtedy operacja jest wskazana. Warto jednak podjąć się fizjoterapii, która przygotuje Twoje ciało do operacji.
Podsumowanie
Wypadnięty dysk to nie wyrok. Dzięki nowoczesnej fizjoterapii, ruchowi i edukacji, wielu pacjentów nawet z zaawansowaną dyskopatią wraca do pełnej sprawności bez operacji. Na naszej stronie Facebook znajdziesz historię jednej z pacjentek, której pomogliśmy uniknąć operacji. Jeśli odczuwasz objawy dyskopatii i nic nie pomaga – skontaktuj się z fizjoterapeutą!
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?