Jednym z najczęstszych powodów, przez które pacjenci przychodzą do nas na rehabilitację kręgosłupa jest dyskopatia lędźwiowa. Dla wielu osób to moment, w którym pojawia się lęk przed operacją, trwałym uszkodzeniem kręgosłupa czy rezygnacją z aktywności fizycznej. Tymczasem w większości przypadków sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
W skrócie:
dyskopatia kręgosłupa to zmiana w obrębie krążka międzykręgowego;
bardzo często występuje u osób bez bólu;
nie każda dyskopatia oznacza rwę kulszową;
operacja rzadko jest potrzebna;
w wielu przypadkach kluczową rolę odgrywa odpowiednio prowadzona fizjoterapia.
Przyjrzyjmy się temu na spokojnie i bez straszenia.
Czym jest dyskopatia lędźwiowa?
Dyskopatia lędźwiowa to określenie zmian w obrębie krążka międzykręgowego w dolnym odcinku kręgosłupa – najczęściej mówi się o dyskopatii L4-L5 lub L5-S1.
Warto jednak podkreślić jedną rzecz: sama obecność zmian dysku w badaniu obrazowym nie jest równoznaczna z chorobą wymagającą operacji. Otóż krążki międzykręgowe wraz z wiekiem tracą część nawodnienia i elastyczności. To naturalny proces starzenia się i u wielu osób po 30-40 r.ż. zmiany te są widoczne w rezonansie, mimo że nie powodują żadnych dolegliwości. Dlatego wynik badania zawsze powinien być interpretowany w kontekście objawów i badania funkcjonalnego.
Co ciekawe, dyskopatia może powstawać w wyniku różnych czynników:
- procesu zwyrodnieniowego,
- choroby,
- urazów prowadzących do osłabienia, deformacji lub całkowitego uszkodzenia krążka.
Dyskopatia a przepuklina - czy to to samo?
Nie. Dyskopatia to ogólne określenie zmian, nawet tych wewnątrz krążka międzykręgowego. Dlatego też pod słowem dyskopatia kryją się takie określenia, jak:
- degeneracja krążka – osłabienie wnętrza dysku, które wiąże się z zaburzeniem jego funkcji;
- protruzja (wypuklina)
- ekstruzja (przepuklina)
- sekwestracja
Więcej o formach zwyrodnienia dysku możesz przeczytać we wpisie o wypadniętym dysku.
Objawy dyskopatii - kiedy trzeba zachować czujność?
Najczęściej pacjenci zgłaszają:
ból w dolnej części pleców;
pojawianie się dolegliwości po dłuższym siedzeniu;
- sztywność poranna pleców;
trudność w schylaniu się.
Jeżeli pojawia się promieniowanie bólu do nogi, drętwienie lub osłabienie siły mięśniowej, może to sugerować podrażnienie korzenia nerwowego. Warto wtedy zgłosić się do doświadczonego fizjoterapeuty, gdyż podobne objawy występują przy pseudo-rwie kulszowej.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?
Czy rezonans magnetyczny jest konieczny?
Rezonans magnetyczny jest bardzo dokładnym badaniem, ale:
wiele zmian widocznych w MRI występuje u osób bez bólu;
wynik nie zawsze zmienia sposób postępowania.
Jeżeli bólowi pleców nie towarzyszą objawy alarmujące, to nie ma sensu odwlekać rehabilitacji tylko po to, by mieć ze sobą wynik rezonansu. Wywiad i diagnostyka funkcjonalna często dostarczają wystarczających informacji do podjęcia skutecznej fizjoterapii.
Rola fizjoterapii w dyskopatii
Celem fizjoterapii nie jest „cofnięcie dysku na miejsce”, choć często zauważa się, że z czasem przepuklina ulega zmniejszeniu. Praca obejmuje:
zmniejszenie dolegliwości bólowych;
poprawę kontroli mięśniowej;
przywrócenie ruchomości w bezpiecznym zakresie;
stopniowe zwiększanie tolerancji obciążenia.
Informacje o tym, jak wygląda proces pracy z kręgosłupem w gabinecie, znajdziesz również na stronie poświęconej fizjoterapii kręgosłupa.
Czy ćwiczenia przy dyskopatii są bezpieczne?
Tak, ale w zależności od etapu dolegliwości stosuje się:
W fazie ostrej:
pozycje odciążające;
proste ruchy w bezbolesnym zakresie;
ćwiczenia stabilizacji centralnej.
W stanie przewlekłym:
ćwiczenia globalne;
powrót do aktywności sportowej.
Dobrze jednak taki proces przejść pod okiem fizjoterapeuty, by zmaksymalizować efekty. Jeśli będziesz robić zbyt łatwe ćwiczenia – nie wzmocnisz kręgosłupa. Jeśli wymyślisz sobie zbyt ciężki trening – możesz sobie zaszkodzić.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?
Czego unikać przy dyskopatii?
długotrwałego leżenia i siedzenia;
gwałtownego dźwigania bez przygotowania, szczególnie bardzo ciężkich przedmiotów.
Przy dyskopatii trzeba znaleźć złoty środek między zbyt małą ilością ruchu, a zbyt ciężkimi treningami. Pacjenci mają jednak tendencję do zaniechania ćwiczeń i paradoksalnie to właśnie nadmierna ostrożność i unikanie ruchu często wydłużają proces zdrowienia.
Jak zapobiegać nawrotom bólu?
Najważniejsze elementy profilaktyki:
regularna aktywność fizyczna;
trening siłowy dostosowany do możliwości;
- ogólny sport (jazda na rowerze, bieganie, siatkówka lub cokolwiek, co sprawia Ci przyjemność)
przerwy w pracy siedzącej;
odpowiednia dieta, regeneracja i sen.
Kręgosłup jest strukturą, która lubi ruch i różnorodność obciążeń.
Niestety, smutna prawda jest taka, że możemy jedynie minimalizować ryzyko ponownego wystąpienia bólu, jednak ryzyko to nigdy nie wyniesie 0. Warto jednak „grać w tę grę zwaną profilaktyką”, gdyż plecy wtedy wolniej się będą zużywały i dłużej Ci posłużą.
FAQ - najczęstsze pytania pacjentów o dyskopatię lędźwiową
Czy dyskopatia lędźwiowa zawsze powoduje ból?
Nie. U wielu osób zmiany w krążkach międzykręgowych są widoczne w badaniach obrazowych mimo braku dolegliwości. Dlatego przy bólu pleców konieczna jest dokładna diagnostyka funkcjonalna, by określić, co rzeczywiście powoduje dolegliwości.
Ile trwa leczenie dyskopatii lędźwiowej?
Czas powrotu do sprawności jest indywidualny. W wielu przypadkach (przy odpowiednim postępowaniu) zmniejszenie bólu następuje w ciągu kilku tygodni. Trzeba jednak dodać, że pozbycie się bólu nie kończy procesu, gdyż sam dysk przebudowuje się kilka miesięcy i konieczna jest kontynuacja ćwiczeń. Zrezygnowanie z rehabilitacji na etapie pozbycia się bólu to jak pieczenie ciasta w 100* – wygląda może i dobrze, ale nikt tego nie zje i trzeba robić od nowa.
Czy dyskopatia może się cofnąć?
W wielu przypadkach dochodzi do zmniejszenia przepukliny. Nawet jeśli zmiana pozostaje w badaniu, objawy mogą ustąpić dzięki procesom adaptacji organizmu.
Autor:
dr Mateusz Pawlukiewicz – fizjoterapeuta z ponad 10-letnim doświadczeniem klinicznym, specjalizujący się w problemach ortopedycznych, szczególnie w leczeniu bólu kręgosłupa. Pracuje z pacjentami w gabinecie Got Ur Back w centrum Katowic (ul. Słowackiego 51/4).
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?