Kręgoszczelina jest stosunkowo rzadką i trudną do diagnostyki kontuzją kręgosłupa. Dochodzi w niej do pęknięcia łuku kręgu, najczęściej L4 lub L5, które może być jedno- lub obustronne. W tym artykule fizjoterapeuta z Katowic omówi, jakie są objawy kręgoszczeliny, jak wygląda proces diagnostyczny i jak przebiega leczenie.
Jak powstaje kręgoszczelina?
Kręgoszczelina może:
być wrodzoną wadą kręgosłupa,
powstać w wyniku przeciążeń i urazów,
być konsekwencją kręgozmyku.
W przypadku przeciążeń i urazów mówi się, że kręgoszczelina jest chorobą młodych osób. Do uszkodzenia kręgu dochodzi najczęściej podczas sportu, zwłaszcza gdy dzieci wykonują wiele zgięć i wyprostów kręgosłupa lub wyskoków z lądowaniem przy pogłębionej (nawet lekko) lordozie lędźwiowej. Dotyczy to m.in.:
piłki nożnej,
koszykówki,
siatkówki,
pływania.
Z kolei kręgozmyk to sytuacja, w której krąg leżący wyżej, zsuwa się z kręgu poniżej. Jeśli ześlizg ten jest dość duży i dodatkowo zadziała odpowiednia siła, dochodzi niejako do konfliktu powierzchni stawowych obu kręgów. Jeżeli siła ta jest wystarczająco duża lub pacjent ma osłabiony kościec, wówczas może dojść do pęknięcia łuku kręgu.
Objawy kręgoszczeliny
Kręgoszczelina przez długi czas może nie dawać objawów. Dolegliwości bólowe pojawiają się najczęściej w okresach przeciążenia kręgosłupa. Odpoczynek i przerwa od sportu zwykle wyciszają problem, ale zbyt szybki powrót do aktywności kończy się nawrotem bólu.
Powtarzanie tego schematu prowadzi do sytuacji, w której ból staje się przewlekły i zaczyna pojawiać się nawet podczas codziennych czynności.
Zobacz też: Specjalista od bólu kręgosłupa w Katowicach – poznaj naszych fizjoterapeutów.
Diagnostyka kręgoszczeliny
W gabinecie fizjoterapeutycznym stosujemy testy funkcjonalne, takie jak:
Choć wnikliwy wywiad i testy pozwalają nam podejrzewać kręgoszczelinę, to nie dają 100% pewności. Dlatego konieczne są badania obrazowe.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?
Rezonans magnetyczny (MRI)
Choć istnieje przekonanie, że rezonans magnetyczny jest najlepszym badaniem obrazowym dla oceny kręgosłupa, to w kontekście kręgoszczeliny jest nie do końca jest prawdą. Jeśli kręgoszczelina jest jednostronna, to ekstremalnie rzadko będzie ona zauważalna w obrazie MRI. Natomiast, jeśli pacjent ma obustronne złamanie łuku kręgu, to na obrazie można zauważyć:
- że wyrostek kolczysty jest bardzo odsunięty od trzonu kręgu, co powoduje powstania schodka w stosunku do reszty wyrostków,
- a także poszerzenie kanału kręgowego.
Zdjęcie rentgenowskie (RTG)
Zdjęcie RTG dużo lepiej sprawdza się w diagnostyce kręgoszczeliny. Konieczne jest jednak wykonanie zdjęcia w projekcji skośnej. Niestety lekarze rodzinni nie mają uprawnień do wypisania takiego skierowania. Trzeba więc udać się po nie do lekarza ortopedy.
Na zdjęciu RTG w projekcji skośnej szuka się tzw. objawu pieska szkockiego. Jeśli piesek „nosi obrożę”, to podejrzewa się pęknięcie łuku kręgu. Problemem jednak są tzw. artefakty. Zdarza się bowiem, że brzeg jelita nakłada się z obrazem łuku kręgu, co może tworzyć pozorną obrożę, doprowadzając do błędnej diagnozy o występowaniu kręgoszczeliny.
Tomografia komputerowa (TK)
Tomografia komputerowa jest złotym standardem w diagnostyce kręgoszczeliny. Ze względu na to, że w TK wykonuje się wiele zdjęć RTG na raz, to można oceniać struktury kostne z bardzo dużą dokładnością. Możliwe jest też włączenie obrazu 3D, co pozwala jeszcze lepiej uwidocznić kręgosłup.
Leczenie kręgoszczeliny
W przypadku młodych osób, u których kręgoszczelina jest jednostronna i szybko zdiagnozowana, skuteczne bywa leczenie zachowawcze. Polega ono na:
przerwie od sportu przez minimum 6 tygodni,
unikaniu ruchów zgięcia i wyprostu,
prowadzeniu oszczędnego trybu życia,
czasem zastosowaniu gorsetu.
Później wdraża się rehabilitację opartą na ćwiczeniach i stopniowym zwiększaniu ruchomości kręgosłupa. Zwykle trwa to kolejne 6 tygodni. Po takim okresie następuje stopniowy powrót do aktywności. Warunkiem powrotu do sportu na 100% jest kompletny brak bólu pleców.
Jeśli jednak:
kręgoszczelina jest obustronna,
dotyczy osoby dorosłej,
diagnoza została postawiona późno,
leczenie zachowawcze nie przyniosło efektu,
to wymagane jest operacyjne zespolenie łuku z trzonem kręgu. Ogromnym plusem wcześniejszej próby leczenia zachowawczego jest to, że pacjenci są dużo lepiej przygotowaniu do zabiegu, co zmniejsza ryzyko powikłań. Niemniej jednak po operacji konieczna jest jeszcze rehabilitacja pooperacyjna.
Rehabilitacja kręgoszczeliny w Katowicach
W gabinecie Got Ur Back w Katowicach rehabilitację zaczynamy od wywiadu i oceny stanu pacjenta. Jeśli podejrzewamy kręgoszczelinę:
modyfikujemy codzienną aktywność (co wolno, a czego nie wolno robić),
uczymy podstawowych ćwiczeń,
kierujemy na konsultację ortopedyczną.
Jeżeli konieczna jest operacja, przygotowujemy pacjenta do zabiegu, a po nim wdrażamy rehabilitację. Łączymy wtedy techniki terapii manualnej (rozluźnianie mięśni, praca z blizną) z treningiem medycznym.
FAQ - najczęstsze pytania pacjentów o kręgoszczelinę
Czy kręgoszczelina zawsze wymaga operacji?
Nie. W wielu przypadkach, szczególnie u osób młodych i przy jednostronnym pęknięciu, wystarcza leczenie zachowawcze: przerwa od sportu, gorset oraz odpowiednia rehabilitacja. Operacja jest rozważana wtedy, gdy ból jest przewlekły, złamanie obustronne albo leczenie zachowawcze nie przynosi efektów. Po takim zabiegu konieczna jest jeszcze fizjoterapia pooperacyjna.
Czy z kręgoszczeliną można uprawiać sport?
Na czas leczenia i rehabilitacji sport jest wstrzymywany, aby kręgosłup miał szansę się zagoić. Powrót do aktywności następuje stopniowo, pod kontrolą fizjoterapeuty i lekarza. Warunkiem powrotu jest całkowity brak bólu oraz przywrócenie pełnej ruchomości kręgosłupa.
Być może zainteresuje Cię też wpis: Dyskopatia a sport – siłownia, bieganie i inne sporty pod lupą fizjoterapeuty.
Jakie badanie najlepiej wykrywa kręgoszczelinę?
Złotym standardem jest tomografia komputerowa (TK), ponieważ daje bardzo dokładny obraz kości. RTG w projekcji skośnej także bywa pomocne, natomiast rezonans magnetyczny (MRI) nie zawsze pokazuje jednostronne złamania.
Szukasz pomocy fizjoterapeuty z Katowic?